Zawór rozprężny i dysza
Najwęższe miejsce w obiegu, więc osiada w nim wszystko, czego w układzie być nie powinno. Dysza za kilka złotych potrafi zastąpić godzinę pomiarów.
Serce regulacji
Element dławiący dzieli układ na stronę wysokiego i niskiego ciśnienia. To w nim ciecz pod ciśnieniem rozpręża się gwałtownie i schładza, żeby w parowniku odebrać ciepło z kabiny. Jest to jednocześnie najwęższe miejsce w całym obiegu, więc wszystko, co krąży w układzie i nie powinno tam być, osiada właśnie tutaj.
| Cecha | Zawór rozprężny (TXV) | Dysza stała (orifice tube) |
|---|---|---|
| Zasada działania | Reguluje przepływ wg przegrzania na wylocie parownika | Stały przekrój, brak regulacji |
| Element towarzyszący | Osuszacz po stronie wysokiej | Akumulator po stronie niskiej |
| Zachowanie ciśnień | Stabilne po ustabilizowaniu | Wyraźne cyklowanie, to norma |
| Typowa awaria | Zablokowanie w pozycji zamkniętej lub otwartej, utrata ładunku z czujnika | Zapchanie sitka opiłkami |
| Funkcja diagnostyczna | Ograniczona | sitko pokazuje stan całego układu |
| Cena części | Kilkadziesiąt do kilkuset złotych | Kilka do kilkunastu złotych |
| Wymiana | Zwykle dostęp od strony komory, czasem spod deski | W przewodzie ciekłym, wyjmowana szczypcami |
Jak rozpoznać, który masz
- Zbiornik po stronie wysokiej, między skraplaczem a parownikiem, oznacza układ z zaworem rozprężnym.
- Gruby zbiornik przy wylocie parownika, po stronie niskiej, oznacza układ z dyszą.
- Blok zaworowy na ścianie grodziowej, do którego wchodzą dwa przewody, to typowy zawór blokowy TXV.
- Zgrubienie na przewodzie ciekłym tuż przed parownikiem, często oznaczone wytłoczeniem, kryje dyszę.
Objawy uszkodzenia
| Objaw | LP | HP | Najbardziej prawdopodobna przyczyna |
|---|---|---|---|
| Brak chłodzenia, szron na przewodzie tuż za elementem | bliskie zeru lub podciśnienie | 8-12 bar | Zablokowanie w pozycji zamkniętej, zapchane sitko |
| Słabe chłodzenie, parownik szroni się cały | poniżej 1 bar | 10-14 bar | Za mały przepływ, częściowe zapchanie |
| Chłodzi słabo, ciśnienia wyrównane | powyżej 3 bar | poniżej 12 bar | Zawór zablokowany w pozycji otwartej, przelewanie parownika |
| Raz chłodzi, raz nie, po rozgrzaniu wraca | zmienne, opada do podciśnienia | zmienne | Wilgoć zamarzająca cyklicznie na elemencie dławiącym |
| Chłodzenie spada dopiero przy dużym obciążeniu | lekko poniżej normy | w normie | Utrata części ładunku z czujnika temperatury zaworu |
Objaw „bardzo niskie LP przy normalnym HP" daje także niedobór czynnika, zapchany osuszacz oraz osuszacz zamontowany odwrotnie. Kolejność sprawdzania: najpierw masa odzyskanego czynnika, potem drożność osuszacza, dopiero na końcu element dławiący. Zamówienie zaworu na podstawie samych ciśnień kończy się wymianą sprawnej części i powrotem auta z tym samym objawem.
Dysza jako narzędzie diagnostyczne
Dysza stała jest jedynym elementem układu, który po wyjęciu opowiada całą historię. Kosztuje kilka złotych, a jej oględziny zastępują godzinę pomiarów. Wyjmij ją zawsze, gdy podejrzewasz problem po stronie sprężarki.
| Co widać na sitku | Co to znaczy | Co zrobić |
|---|---|---|
| Czysto, sitko drożne | Układ zdrowy, szukaj przyczyny gdzie indziej | Wymień dyszę i szukaj dalej |
| Drobny czarny osad | Degradacja oleju, przegrzewanie | Wymiana oleju i osuszacza, sprawdź skraplacz |
| Metaliczny brokat, opiłki aluminium | sprężarka się rozsypuje | Pełna procedura po zatarciu, płukanie lub wymiana komponentów |
| Galaretowaty osad | Uszczelniacz z puszki albo zanieczyszczenie | Ocena całego układu, ostrożnie ze stacją |
| Włókna, strzępy gumy | Rozwarstwiający się przewód elastyczny | Wymiana przewodu, przepłukanie układu |
Wymiana
-
Wyjęcie i montaż dyszy
Po odzysku rozłącz przewód ciekły w miejscu oznaczonym. Dysza siedzi w rurze i wyciąga się szczypcami do dysz. Zapiecze potrafi stawiać opór, przy szarpaniu łatwo urwać plastikową ramkę i zostawić sitko w rurze, więc ciągnij równomiernie, obracając. Nową wsuwaj tym samym końcem, zgodnie z kierunkiem przepływu, z nowym o-ringiem posmarowanym olejem.
-
Wymiana zaworu blokowego
Odkręć dwie śruby mocujące blok do parownika, zdejmij zawór, wymień oba o-ringi. Dokręcaj momentem z dokumentacji, bo zbyt mocno dociśnięty blok deformuje uszczelnienie i zaczyna cieknąć, a zbyt słabo dokręcony cieknie od razu.
-
Zawór z kapilarą i czujnikiem
Starsze konstrukcje mają czujnik temperatury przypięty do przewodu ssawnego, połączony kapilarą. Czujnik musi wrócić w to samo miejsce, mieć dobry styk z rurą i być owinięty izolacją termiczną. Czujnik luźno zwisający obok rury mierzy temperaturę komory silnika, przez co zawór reguluje na podstawie fałszywej informacji.
-
Osuszacz i bilans oleju
Układ był otwarty, więc osuszacz idzie do wymiany. Element dławiący zabiera znikomą ilość oleju, do 5 ml, ale osuszacz już nie. Po złożeniu próżnia 45 minut i test szczelności.
Co najczęściej psuje tę naprawę
- Wymiana zaworu bez ustalenia, co go zapchało. Nowy zapcha się tak samo, zwykle szybciej.
- Pozostawienie sitka w rurze po urwaniu dyszy. Objaw wraca natychmiast, a przyczyna jest niewidoczna.
- Montaż dyszy odwrotnie. Sitko musi być od strony napływu, inaczej nie filtruje.
- Czujnik TXV bez izolacji albo przypięty w innym miejscu niż fabryczne.
- Pominięcie osuszacza przy okazji tej wymiany.
- Uznanie cyklowania ciśnień za usterkę w układzie z dyszą, gdzie jest to normalne zachowanie.
Naprawy komponentów
Jeśli coś tu nie pasuje do Twojego przypadku, opisz go na forum. Odpowiadamy na bieżąco, a najczęściej wracające pytania trafiają potem do poradników.